Psychologia

Skąd się biorą stereotypy?

Wychodzenie z założenia, że każdy Szkot jest skąpy, Niemiec uporządkowany, a Anglik powściągliwy – to właśnie myślenie stereotypowe.

Wychodzenie z założenia, że każdy Szkot jest skąpy, Niemiec uporządkowany, a Anglik powściągliwy – to właśnie myślenie stereotypowe.

Stereotyp jest prostym, jednak często irracjonalnym obrazem rzeczy, ludzi i instytucji. Składa się z cech, które uchodzą za właściwości charakterystyczne tych rzeczy, ludzi czy instytucji. Wychowując się w danej społeczności, nasiąkamy stereotypami funkcjonującymi w tej grupie.

Stereotypy – geneza

Stereotypy zazwyczaj pokazują świat w „krzywym zwierciadle”, prezentują jego wizję opartą na przypadkowych opiniach oraz niewiedzy. Niestety, te wpojone w dzieciństwie przekonania determinują ludzkie postawy i rzutują negatywnie na stosunek do konkretnych grup społecznych czy narodowości. Posługiwanie się stereotypami często prowadzi do ksenofobii, dyskryminacji oraz aktów rasistowskich.

Skąd biorą się stereotypy?

Pojęcie stereotypu wprowadził amerykański publicysta Walter Lippman. Definiował go jako uproszczony umysłowo obraz rzeczywistości, który to z kolei jest bardzo niedokładny, a jednoczenie bardzo oporny na wszelkie zmiany. Cecha charakterystyczną tego obrazu jest również to, że został on wytworzony nie w efekcie własnego doświadczenia, a poprzez społeczny przekaz.

Funkcje stereotypów

Stereotypy powstają na podstawie wybiórczych informacji i jednocześnie zastępują rzeczywistą wiedzę na temat danej grupy, społeczności czy narodowości.

Pełnią one następujące funkcje:

  • ułatwiają zrozumienie świata,
  • pozwalają się w pewien sposób dowartościować,
  • czasami bywają motywacją do pracy nad sobą.

Stereotypy narodowe

Niemcy:

  • pozbawieni fantazji,
  • dokładni,
  • rutynowi,
  • gburowaci,
  • chcący wykupić polskie ziemie.

Francuzi:

  • romantyczni,
  • aroganccy,
  • dobrzy kochankowie,
  • nie akceptujący języka angielskiego,
  • artyści.

Włosi:

  • maminsynki,
  • rodzinni,
  • głośni,
  • bałaganiarze.

Stereotypy narodowe cd.

Szkoci:

  • skąpi,
  • uwielbiają whisky,
  • zacofani,
  • mówią niewyraźnie.

Japończycy:

  • pracoholicy,
  • długowieczni,
  • przesadnie grzeczni,
  • w ich menu znajduje się tylko sushi i ryż.

Polacy:

  • złodzieje,
  • pijacy,
  • pieniacze,
  • dewoci,
  • żyjący ponad stan,
  • o ułańskiej fantazji,
  • klaszczą po wylądowaniu samolotu.

„Stereotypy są barierami do zburzenia” – kontrowersyjna wystawa

W czerwcu 2099 roku Czechy objęły przewodnictwo UE i z tej okazji w budynku Rady Unii Europejskiej w Brukseli zawisła wyjątkowa instalacja. Przedstawiała ona 27 krajów członkowskich i nosiła tytuł „Stereotypy są barierami do zburzenia”. Miała ona być dziełem artystów z 27 krajów, jednak okazała się dziełem jednego człowieka – kontrowersyjnego rzeźbiarza z Czech.

Dawid Czerny przygotował obrazoburczą wystawę. Polska przedstawiona była jako kartoflisko, w środku którego księża wbijają gejowską flagę. Niemcy to państwo pokryte siecią autostrad ułożonych w kształt swastyki. Holendrzy to z kolei kraj tonący w wodzie, z której wystają jedynie czubki meczetów. Według mnie wystawa ta zmusza do myślenia, a obrażanie się i wymaganie przeprosin od Czechów to taka droga na skróty. Warto jednak, aby każdy zobaczył te wystawę i sam doszedł do jakichś wniosków.

Stereotypów nie da się odrzucić. Warto jednak – zamiast obrażać się – zlikwidować te przywary, z których inni się naśmiewają.

Sabina Sosnowska

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *